पाल्पाका दुध बिक्री गर्ने किसान कतै नबिकेर, कतै बिकेको दुधको पैसा नपाएर मर्का

तानसेन तिनाउ राष्ट्रिय समाचार
सेयर गर्नुहोस

पाल्पा चैत्र २९
विष्णु घिमिरे
तानसेन नगरपालिका १२,बौघापोखराथोकका खुमबहादुर रानाले दैनिक ४० लिटर दुधको महि पार्ने र गाउँमा बाड््ने गर्दै आउनुभएको छ । ५ वटा दुहुना र १ वटा व्याउने गाई उहाँको गोठमा छ । चैत ११ गते देखि वहाँले दुधबिक्री गर्न पाउनुभएको छैन ।“लकडाउन पछि डेरीले दुध नलिने भन्यो । दुध बिक्रीका लागि कसैले चासो लिएनन्” वहाँले भन्नुभयो, “सके महि पार्ने नसके बाँडेर सक्याउने गरेको छु । ”
३ वर्ष देखि लुहुङमा गाइपालन गरी दुध विक्री गर्दै आउनु भएका खुमबहादुर रानालाई लकडाउनले झनै समस्या पारेको छ । गाइको लागि दाना र भिटामिनमा मात्र मासिक 20/25 हजार खर्च हुने वहाँले बताउनुभयो । “दाना छैन, लकडाउनले ल्याउन पाएको छैन” वहाँको गुनासो छ, “बरन बाँकी थियो थोरै थोरै खुवाएको छु ।”

लुहुङमा खुमबहादुर रानामात्रै होइन सयजना गाइपालक कृषक मर्कामा परेका छन् । दैनिक ८ सय लिटर दुध संकलन हुने डेरी बन्द भएको छ । गाउँमा दुध फालाफाल भएको छ । लुहुङ दुग्धउत्पादक सहकारी सस्था लि. ले दुध संकलन गरी तानसेन पठाउदै आएको थियो । “लकडाउन पछि तानसेनको डेरीले एक छाकको मात्र दुधलिने भन्यो,” सहकारीका सचिव युवराज पौडेलले भन्नुभयो, “हामीपनि कोरोनासंग डरायौं । त्यसैले दुध संकलनगर्नेै छाड्यौ ”

तानसेन नगरपालिका–१४, अर्गलीमा ३०/३२ जना दुधउत्पादन गरी बिक्री गर्ने किसानहरु छन् । अहिले उनीहरु पनि दुध वेच्नपाएका छैनन् । अर्गलीदुध डेरी समूहले दैनिक १ सय ६५ लिटर सम्म दुध संकलनगरि तानसेन पठाउँदै आएको थियो । डेरीका व्यवस्थापक कुल प्रसाद भट्टराईका अनुसार निर्णय नै गरेर किसानलाई दुध नल्याउन भनिएको छ । “लकडाउन भयो, दुधविक्री नहुने भएपछि हामीले दुध नल्याउन भनेक ाहौं ।” भट्टराईले भन्नुभयो ।

तानसेन–१३, बौघागुम्हाको छेर्लुङ गाउँ अर्को दुध उत्पादन गरिने क्षेत्र हो । छेर्लुङका ४५ जना किसानहरु दुध बिक्री गर्दै आएकाछन् । लकडाउन पछि केहीदिन दुध संकलन तथा विक्री बन्दभएपनि अहिले यहाँबाट दुध तानसेन पठाएका छन् । मिलनसार सामाजिक उद्यमी महिला समूहले संचालन गरेको डेरीमा २०/२२ जनाले मात्र दुध ल्याएका छन् । छेर्लुङमा गाई भैसीको दाना सकिन लागेको छ । किसान मदन भट्टराईले भन्नुभयो । “८० वोरा दाना लकडाउन अगाडि नै ल्याएका थियौ अब सकिनलागेको छ, त्यसपछि के गर्ने थाहा छैन ।”
यता तिनाउ गाउँपालिकाको डुम्रे बढी दुधउत्पादन तथा संकलन हुने ठाउँ हो । दैनिक ३ सय ५० जनाले ४ हजार लिटर दुध ल्याउँछन् । डुम्रे दुग्धउत्पादक सहकारी सँस्थाले दुधको व्यवस्थापन गर्दै आएको छ । सहकारीले केहीदुध स्थानीयबजार, केहीतानसेन र वाँकी सबै दुधपोखरा पठाउँदै आएको छ । पोखराको कम्पनीले दुधलगेको छ तर लकडाउनका कारण भन्दै भुक्तानी दिएको छैन् । “दुध नपठाउँदा किसान मर्कामा, पठाउँदा पनि पैसा नआउँदा किसान मर्कामा परेका छन्” सहकारीका व्यवस्थापक रामु पन्थले भन्नुभयो ।
तानसेन नगरपालिकाले किसानहरुलाई राहत ल्याउन कार्यविधि बनाएको छ । “कार्यविधि बनेको छ, पास भएको छैन, कैले हुन्छ थाहा छैन सायद अर्को वैठकमा होला “नगरपालिकाका प्रमुखअशोक कुमार शाहीले भन्नुभयो । त्यस्तै तिनाउ गाउपालिका पाल्पाले अहिल ेसम्म किसानका लागि राहतको विषयमा सोचेको छैन । गाउपालिकाका अध्यक्ष ओमबहादुर घर्तीले किसानलाई राहतदिने भन्ने विषयमा त्यस्तो कुनै छलफल नै नभएको पाल्पापाटी लाई बताउनुभयो ।